{"id":9068,"date":"2022-05-11T11:41:37","date_gmt":"2022-05-11T11:41:37","guid":{"rendered":"https:\/\/astrolojiokulu.com\/?p=9068"},"modified":"2022-05-11T11:41:37","modified_gmt":"2022-05-11T11:41:37","slug":"kozmo-psikoloji-serisi-3","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/kozmo-psikoloji-serisi-3\/","title":{"rendered":"Kozmo-Psikoloji Serisi – 3"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

<\/i> <\/p>\n

<\/div>\n

Eysenck\u2019in Ki\u015filik Boyutlar\u0131n\u0131 Astroloji Haritalar\u0131nda Aramak<\/strong><\/p>\n

Ki\u015filikle ilgili en erken teorisyenler Yunan filozoflar ve hekimler olan, Hipokrat<\/strong> (\u0130\u00d6 460-377) ve Claudius Galen<\/strong> (\u0130S 130-200) olmu\u015ftur. Fiziksel rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n semptomlar\u0131n\u0131n, d\u00f6rt v\u00fccut s\u0131v\u0131s\u0131 ya da salg\u0131s\u0131 (kan, balgam, siyah \u00f6d, sar\u0131 \u00f6d) aras\u0131ndaki dengesizli\u011fin sonucu olarak meydana geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. Galen, bu d\u00f6rd\u00fcnden birinin a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, e\u015flik eden ki\u015filik tipi ya da duygusal mizac\u0131 olarak sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsaym\u0131\u015ft\u0131r: bu d\u00f6rt miza\u00e7, sanguine<\/em><\/strong> (optimist, \u0131l\u0131ml\u0131 ve g\u00fcvenli), phlegmatic<\/em><\/strong> (sakin, tepki vermekte yava\u015f, uyu\u015fuk), melankolik<\/em><\/strong> (modu d\u00fc\u015f\u00fck, kayg\u0131l\u0131) ya da koleriktir<\/em><\/strong> (\u00f6fkeli, bask\u0131n, giri\u015fken).<\/p>\n

Temel ele\u015ftiri, insanlarda g\u00f6zlemlenen davran\u0131\u015flar ve \u00f6zelliklerin zengin \u00e7e\u015fitlili\u011fini ele almak i\u00e7in, d\u00f6rt basit miza\u00e7 tipolojisinin yetersiz oldu\u011fuydu. Bu teorinin terk edili\u015fi, ki\u015filik \u00f6zellikleriyle ilgili bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n da ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan en \u00f6nemlilerinden biri, \u0130ngiliz psikolog Hans Eysenck\u2019in ki\u015filik fakt\u00f6rleriydi, bu fakt\u00f6rleri, hastalar\u0131n karakter \u00f6zellikleri i\u00e7in psikiyatrlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 derecelendirmeleri kullanarak olu\u015fturdu. Birinci fakt\u00f6r i\u00e7ed\u00f6n\u00fckl\u00fck-d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck<\/strong>, ikinci fakt\u00f6r ise Eysenck\u2019in nevrotizm<\/strong> dedi\u011fi de\u011fi\u015fkenlik-sabitlik<\/strong> fakt\u00f6r\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n

\u0130\u00e7ed\u00f6n\u00fckl\u00fck-d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck, bir ki\u015finin ana y\u00f6neliminin, ki\u015finin kendisine yani i\u00e7e d\u00f6n\u00fck olmas\u0131 ya da d\u0131\u015f d\u00fcnyaya do\u011fru d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck olmas\u0131 derecesini kastediyordu. \u00d6l\u00e7e\u011fin i\u00e7ed\u00f6n\u00fck ucundaki ki\u015filer utanga\u00e7t\u0131 ve yaln\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih ediyorlard\u0131. \u00d6zellikle duygusal stres veya \u00e7at\u0131\u015fma durumunda kendilerini geri \u00e7ekmeye yatk\u0131nlard\u0131. D\u0131\u015fad\u00f6n\u00fck u\u00e7ta ise, ki\u015filer sosyaldi ve direkt olarak di\u011fer insanlarla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na imk\u00e2n sa\u011flayan me\u015fguliyetleri tercih ediyorlard\u0131, stres durumunda, e\u015flik ar\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Nevrotizm, (de\u011fi\u015fkenlik-sabitlik) duygulan\u0131m\u0131n bir boyutudur, nevrotik ya da de\u011fi\u015fken u\u00e7ta de\u011fi\u015fken modlu, kayg\u0131l\u0131, dengesiz-sinirli, uyumsuz bireyler varken, di\u011fer u\u00e7ta uyumlu, normal bireyler vard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da Eysenck\u2019in ki\u015filik fakt\u00f6rlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde, bu iki boyutun, fakt\u00f6rlerle korelasyon halindeki baz\u0131 alt \u00f6zellikleri nas\u0131l organize etti\u011fi g\u00f6steriliyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 1: <\/em><\/strong>Eysenck\u2019in Ki\u015filik Fakt\u00f6rleri. Bu \u015fekil, miza\u00e7lar aras\u0131ndaki korelasyonlar\u0131n, Eysenck ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 fakt\u00f6r-analizi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan iki maj\u00f6r fakt\u00f6r\u00fc g\u00f6sterir. Sabitlik-de\u011fi\u015fkenlik ekseni, nevrotizm fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc; i\u00e7ed\u00f6n\u00fckl\u00fck-d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck ekseni ise d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc tan\u0131mlar. Daire etraf\u0131ndaki di\u011fer terimler, bu iki fakt\u00f6re dayal\u0131 olarak di\u011fer miza\u00e7lar\u0131n nerede yerle\u015fmi\u015f oldu\u011funu i\u015faret ediyor.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Miza\u00e7lar\u0131n ya da ki\u015filik \u00f6zelliklerinin astroloji haritalar\u0131ndaki izlerini nas\u0131l s\u00fcreriz ve Eysenck\u2019in ki\u015filik fakt\u00f6rleriyle astrolojik g\u00f6stergeler uyumlu mudur?<\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131da yer alan \u015fekilde \u00f6zellikleri de\u011fi\u015ftirmeksizin yaln\u0131zca ki\u015filik fakt\u00f6rlerinin isimlerini astrolojinin temel konular\u0131ndan biri olan elementlerle (Ate\u015f, Toprak, Hava, Su) de\u011fi\u015ftirdi\u011fimizde, element \u00f6zellikleriyle, tan\u0131mlanm\u0131\u015f ki\u015filik \u00f6zelliklerinin \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015eekil 2\u2019de g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 2<\/em><\/strong>: \u015eekil 1\u2019in, eksen u\u00e7lar\u0131na elementlerin yerle\u015ftirilmi\u015f versiyonu.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Elementlerin astrolojik anlamlar\u0131n\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu \u00f6rt\u00fc\u015fmenin uyumlulu\u011fu, dikkat \u00e7ekicidir:<\/p>\n

Ate\u015f elementi: Dominant, sab\u0131rs\u0131z, cesur, enerjik, macerac\u0131, hevesli, kendine g\u00fcvenen, h\u0131rsl\u0131, risk alabilen, bencil olabilen.<\/p>\n

Toprak elementi: ayaklar\u0131 yere basan, ger\u00e7ek\u00e7i, sab\u0131rl\u0131, dayan\u0131kl\u0131, dura\u011fan, tela\u015fs\u0131z, tutucu, g\u00fcvenilir, tutarl\u0131.<\/p>\n

Hava elementi: D\u0131\u015fad\u00f6n\u00fck, sosyal, ileti\u015fim kuran, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, merakl\u0131, objektif, zihinsel.<\/p>\n

Su elementi: Edilgen, duyarl\u0131, s\u00fcbjektif, sezgisel, irrasyonel, hayalci, derin d\u00fc\u015f\u00fcnen.<\/p>\n

Di\u011fer yandan fakt\u00f6rleri daha detayl\u0131 incelemek \u00fczere i\u00e7ed\u00f6n\u00fckl\u00fck-d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fck eksenini natal haritada araman\u0131n yollar\u0131 \u015funlar olabilir:<\/p>\n

    \n
  • Harita yar\u0131mk\u00fcreleri<\/strong>: Kuzey yar\u0131m k\u00fcrede (1-6.ev) gezegen yo\u011funlu\u011fu olan haritalarda ki\u015fi i\u00e7ed\u00f6n\u00fck olabilirken, G\u00fcney yar\u0131m k\u00fcre (7-12.ev) vurgusu olan haritalarda ki\u015fi d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fckl\u00fc\u011fe yatk\u0131n olabilir.<\/li>\n
  • Su-Hava elementi fazlal\u0131\u011f\u0131-eksikli\u011fi:<\/strong> Su elementi, sezgisel, duygusal, i\u00e7sel tabiatta bir element oldu\u011fundan, su elementi fazlal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ed\u00f6n\u00fck \u00f6zellikler getirebilirken, hava elementinin ileti\u015fim \u00f6zelinde etkin \u00f6zellikleri, ki\u015fiyi daha d\u0131\u015fad\u00f6n\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131 olan biri olarak de\u011ferlendirmemizi sa\u011flayabilir.<\/li>\n
  • Eril-di\u015fil bask\u0131nl\u0131\u011f\u0131<\/strong>: Haritadaki gezegenlerin eril bur\u00e7larda bask\u0131n yerle\u015fimi ki\u015fiyi daha aktif \u00f6zelliklerle karakterize ederken, di\u015fil bur\u00e7lardaki bask\u0131n yerle\u015fim ki\u015fiye daha pasif, s\u00fcbjektif, kendine d\u00f6n\u00fck \u00f6zellikler getirebilir. Ayn\u0131 zamanda y\u00fckselen derecesinin burcunun cinsiyeti ve y\u00fckselen y\u00f6neticisi olan gezegenin tabiat\u0131n\u0131 ki\u015finin \u2018personas\u0131n\u0131\u2019 (d\u0131\u015far\u0131ya g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fcn\u00fc-imaj\u0131n\u0131) bu \u00e7er\u00e7evede do\u011fru anlamak i\u00e7in de\u011ferlendirmeye katmak do\u011fru olacakt\u0131r.<\/li>\n
  • G\u00fcne\u015f-Ay: <\/strong>Eril yan\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fal g\u00f6stergesi olan G\u00fcne\u015f, bilin\u00e7li yan\u0131m\u0131z\u0131 anlataca\u011f\u0131ndan, haritadaki yerle\u015fim \u00f6zellikleri, G\u00fcne\u015f\u2019imizin d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck imaj\u0131m\u0131z\u0131n niteli\u011fiyle ilgili fikir verebilirken, di\u015fil yan\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fal g\u00f6stergesi olan Ay\u2019\u0131n haritam\u0131zdaki yerle\u015fimi, duygusal, s\u00fcbjektif, i\u00e7e d\u00f6n\u00fck niteliklerimizi anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n

    Natal haritada ikinci fakt\u00f6r olan Nevrotizm ise, de\u011fi\u015fkenlik ve sabitlik ekseninde \u015fu yollarla aranabilir;<\/p>\n

      \n
    • Ate\u015f-Toprak elementi fazlal\u0131\u011f\u0131-eksikli\u011fi<\/strong>: Ate\u015f elementi fazlal\u0131\u011f\u0131 ki\u015fiyi daha tepkisel, fevri, atak ve sava\u015f\u00e7\u0131 \u00f6zellikler getirebilirken, Toprak elementi fazlal\u0131\u011f\u0131 ki\u015fiyi daha sakin, tepkisiz, sa\u011fduyulu ve duygusal sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 olan bir yap\u0131 sa\u011flayabilir. Toprak elementi eksikli\u011finde ki\u015fi duygular\u0131n\u0131 kontrol etmekte zorlanabilir. Ate\u015f elementi eksikli\u011finde ise ki\u015fi giri\u015fimde bulunma, tepki verme, m\u00fccadele etme konular\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck ya\u015fayabilir.<\/li>\n
    • Ay-Merk\u00fcr a\u00e7\u0131lar\u0131<\/strong>: Ay-Merk\u00fcr a\u00e7\u0131lar\u0131 ki\u015finin zihinsel-duygusal ili\u015fkisinin niteli\u011fiyle ilgili ipu\u00e7lar\u0131 verdi\u011fi i\u00e7in, Ay-Merk\u00fcr\u2019\u00fcn olumlu a\u00e7\u0131lar\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede sa\u011flam bir yap\u0131 sa\u011flarken, olumsuz ve zorlay\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131lar\u0131, duygular ile zihinsel ba\u011flant\u0131lar aras\u0131nda zorlay\u0131c\u0131 \u00f6zellikler verebilir, bu da Nevrotizm ucunda sonu\u00e7lanabilecek miza\u00e7lar getirebilir.<\/li>\n
    • Ay\u2019\u0131n yerle\u015fimi<\/strong>: Ay\u2019\u0131n temsil etti\u011fi konulardan baz\u0131lar\u0131 bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131m\u0131z, kontrol edemedi\u011fimiz yan\u0131m\u0131z, duygular\u0131m\u0131z, d\u00fcrt\u00fclerimiz, hayvani taraf\u0131m\u0131zd\u0131r. Ay\u2019\u0131n rahat etmedi\u011fi bur\u00e7lardaki (\u00f6zellikle Ko\u00e7) yerle\u015fimi daha Nevrotik \u00f6zellikler sa\u011flayabilecekken, Ay\u2019\u0131n rahat etti\u011fi bur\u00e7lar (\u00f6zellikle Bo\u011fa) kar\u015f\u0131 u\u00e7taki daha sabit ki\u015filik \u00f6zellikleri getirebilir.<\/li>\n
    • Mars<\/strong>: Freud\u2019un Psikanaliz teorisinde yer alan insan zihninde etkile\u015fime giren \u00fc\u00e7 katmandan (id, ego, s\u00fcper ego) biri olan id, koordine edilmemi\u015f, haz temelli arzular k\u00fcmesidir, ilkel benli\u011fim ihtiya\u00e7 ve taleplerini anlat\u0131r [bu talepler ego(bilin\u00e7-G\u00fcne\u015f) ile kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131r] ve astrolojik olarak Mars ile temsil edilir. Mars, plans\u0131z \u015fekilde h\u0131zla harekete ge\u00e7ebilen, at\u0131lgan, sava\u015f\u00e7\u0131, h\u0131rsl\u0131, libidinal \u00f6zellikte konular\u0131 anlat\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla Mars\u2019\u0131n haritadaki yerle\u015fiminin element niteli\u011fi ve i\u00e7inde bulundu\u011fu a\u00e7\u0131sal kombinasyonlar, ki\u015finin potansiyel nevrotik yap\u0131s\u0131n\u0131n hangi ya\u015fam alan\u0131nda ne derecede oldu\u011funu ve kaynaklar\u0131n\u0131 anlamaya yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

      Bu yaz\u0131da yer alan, Eysenck\u2019in ki\u015filik \u00f6zellikleri ve astrolojik korelasyonlar\u0131yla ilgili fikirler yukar\u0131daki gibidir. Bu fikirler astrolojik terim ve tan\u0131mlar\u0131n e\u015fle\u015ftirilmeleriyle teorik \u00e7er\u00e7evede olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n

      Unutmamak gerekir ki her ki\u015finin karakter \u00f6zellikleri, mizac\u0131, olaylar\u0131 alg\u0131lama \u015fekli ve davran\u0131\u015flar\u0131, tek bir kaynaktan evirilmez, her haritan\u0131n bir\u00e7ok de\u011fi\u015fkeni vard\u0131r, bu sebeple tan\u0131mlanan ki\u015filik \u00f6zelliklerinin farkl\u0131 oranlarda ve \u015fiddette de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermesi, astrolojinin, insan\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini anlamay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u00e7ekirdek \u00f6zelli\u011fidir. Ayn\u0131 zamanda hayat yolculu\u011funda ya\u015fanan t\u00fcm deneyimlerin ki\u015filik \u00f6zelliklerine etki edece\u011fi ve b\u00f6ylece ki\u015finin tek\u00e2m\u00fcl yolundaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, uyan\u0131\u015f\u0131, ayd\u0131nlan\u0131\u015f\u0131na e\u015flik edecek fark\u0131ndal\u0131klarla, tan\u0131mlanan bu u\u00e7lardaki dengeyi bulma s\u00fcrecinde astroloji haritas\u0131n\u0131n verili \u015fartlar\u0131n\u0131 ki\u015fi geride b\u0131rakm\u0131\u015f ve haritas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f olabilir. Altyap\u0131s\u0131nda var olmaya devam eden harita \u00f6zelliklerinden kaynakl\u0131 u\u00e7 ki\u015filik \u00f6zellikleri, ki\u015fi tetiklendi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kabilirken, tetiklenmedi\u011fi durumlarda zamanla ve ya\u015fam deneyimleriyle kendi olu\u015fturdu\u011fu dengeyi koruyabilme becerisi herkes i\u00e7in bakidir. Bu sebeple ki\u015fileri harita \u00f6zellikleriyle tan\u0131mlamak ya da yarg\u0131lamaktan \u00e7ok, ki\u015fiyi hassasiyetleri, g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckleri ve sa\u011flaml\u0131klar\u0131yla \u2018anlamak\u2019<\/strong> \u00fczere bu analizi yapmak daha do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n

      Teorik \u00e7er\u00e7evedeki bu gibi fikirlerin pratikte vaka \u00f6zelinde test edilebilmesinin, Psikoloji ve Astroloji alanlar\u0131n\u0131n birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi yar\u0131nlar umuduyla\u2026<\/p>\n

      Sevgilerimle<\/p>\n

      Nur \u00c7akmakkaya, ASA<\/p>\n

      Kaynaklar:<\/u><\/p>\n

      Eysenck, H. J., (1967).\u00a0The Biological Basis of Personality<\/em>. Springfield, IL, Thomas.<\/p>\n

      Eysenck, H. J., (1997). Personality and experimental psychology: The unification of psychology and the possibility of a paradigm.\u00a0Journal of Personality & Social Psychology<\/em>, 73, 1224\u201337.<\/p>\n

      Eysenck, H. J. & Eysenck, S. B. G., (1991). \u00a0Manual of the Eysenck Personality Scales.\u00a0<\/em>\u00a0London, Hodder & Stoughton.<\/p>\n

      D\u00f6\u015fer, \u00d6. Astrolojide Temel Kavramlar, Astroart, \u0130stanbul, 2018<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      <\/div>\n

      <\/i> <\/p>\n

      <\/div>\n

      Eysenck\u2019in Ki\u015filik Boyutlar\u0131n\u0131 Astroloji Haritalar\u0131nda Aramak Ki\u015filikle ilgili en erken teorisyenler Yunan filozoflar ve hekimler olan, Hipokrat (\u0130\u00d6 460-377) ve Claudius Galen (\u0130S 130-200) olmu\u015ftur. Fiziksel rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n semptomlar\u0131n\u0131n, d\u00f6rt v\u00fccut s\u0131v\u0131s\u0131 ya da salg\u0131s\u0131 (kan, balgam, siyah \u00f6d, sar\u0131 \u00f6d) aras\u0131ndaki dengesizli\u011fin sonucu olarak meydana geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. Galen, bu d\u00f6rd\u00fcnden […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[165],"tags":[],"class_list":["post-9068","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nur-cakmakkaya"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9068"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9068\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9072,"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9068\/revisions\/9072"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/astrolojiokulu.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}