Plüton Kova Burcunda; Dünya Sağa mı Kayıyor, Yoksa Bir Kırılmaya mı Hazırlanıyor?

Son yıllarda dünyanın pek çok yerinde sağ ve sağ popülist partiler güç kazanıyor. Avrupa’da seçmenlerin neredeyse dörtte biri aşırı sağ olarak nitelenen partilere oy veriyor. Pek çok ülkede sol iktidarların yerini sağ eğilimli liderler aldı. 2024’te Donald Trump’ın yeniden ABD Başkanı seçilmesi de sağ dalganın en güçlü örneklerinden biri oldu.

Aynı yıllarda gökyüzünde de önemli bir durum var. Plüton, 2023’te Kova burcuna ilk girişini yaptı, birkaç kez Oğlak burcuna geri döndü ve 19 Kasım 2024’te Kova burcuna kalıcı olarak yerleşti. 19 Ocak 2044’e kadar da orada kalacak.

Peki iki durum arasında bir bağ var mı?

Plüton astrolojide gücü, iktidarı, yıkımı ve yeniden doğuşu temsil eder. Geçtiği burcun konularını en uç noktaya taşır, oradaki çürümeyi görünür kılar, sonra o alanı kökünden dönüştürür. Bir önceki durağı Oğlak burcuydu. 2008-2024 arasındaki Oğlak burcu dönemi devletin, kurumların, hiyerarşinin ve otoritenin sınandığı yıllardı. 2008 küresel finans kriziyle başladı, güçlü liderlerin ve merkezileşen yönetimlerin yükselişiyle devam etti.

Kova burcu ise kolektif bilinci, halk kitlelerini, eşitliği, özgürlüğü, ağları, teknolojiyi ve kurulu düzene başkaldırıyı temsil eder. Oğlak burcu yukarıdan aşağı işleyen düzeni anlatır, Kova burcu aşağıdan yukarı yükselen talebi.

Öyleyse ilk akla gelen okuma şudur; Oğlak burcu sağdır, Kova burcu sol. Plüton Kova burcuna geçtiğine göre sağın dönemi biter, sol yükselir.

Evet. Ama tablo o kadar basit değil.

Bugünkü sağ popülizm de kendini “halk” adına, “seçkinlere” ve kurulu düzene karşı konumlandırır. Kitlelerin kurulu düzene karşı öfkesi tam olarak Kova burcunun temasıdır. Öfkenin hangi ideolojiye aktığı ikinci planda kalır. Plüton Kova burcunun ilk yıllarında gördüğümüz davranış, sağın yükselişinden çok düzen karşıtlığının yükselişidir.

Ekim 2026’daki seçimlere bakalım. Sırbistan’da 2012’den beri iktidarda olan sağ popülist Aleksandar Vučić, 2024’teki Novi Sad tren istasyonu faciasının ardından doğan öğrenci hareketine yenildi. Kazanan hareket kendini sağ ya da sol olarak tanımlamıyor, yolsuzluk karşıtlığı ve şeffaflık talebiyle öne çıkıyor. Gençlerin öncülüğünde, ağlar üzerinden örgütlenen, ideolojiler üstü bir halk hareketi. Kova burcunun en tipik davranışı. Brezilya’da sol eğilimli Lula da Silva, ilk turda önde giden Flávio Bolsonaro’yu ikinci turda kıl payı yenerek dördüncü kez devlet başkanı oldu. İsrail’de ise Netanyahu liderliğindeki sağ blok da muhalefet de tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamadı, ülke ortadan ikiye bölündü.

Sağ dalga hâlâ güçlü. Ama ilk kırılma işaretleri de görünmeye başladı.

Peki tarih ne söyler?

Plüton’un Kova burcundaki bir önceki geçişi 1777-1798 yılları arasındadır. Amerikan Bağımsızlık Savaşı, 1787 ABD Anayasası, 1789 Fransız Devrimi ve İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi o yıllara denk gelir. Mutlak monarşiler sarsılır, “özgürlük, eşitlik, kardeşlik” fikri tarih sahnesine çıkar.

Evet, devrim gelir. Ama hikâyenin bir de devamı var. Fransız Devrimi kısa sürede Terör dönemine döner ve Plüton Kova burcundan çıktıktan hemen sonra, 1799’da Napolyon iktidarı ele geçirir. Kova burcunun yıktığı eski otoritenin yerini bazen yeni bir otorite alır.

Daha eski geçişlerde de benzer bir durum görülür. 1532-1553 arasında Protestan Reformu yayılır, İngiltere Kilisesi 1534’te Roma’dan ayrılır, Kopernik 1543’te Güneş merkezli evren modelini yayımlar. 1286-1308 arasında Akka 1291’de düşer ve Doğu’daki Haçlı devletleri sona erer, Anadolu’da Osmanlı Beyliği kurulur. 1041-1063 arasında, 1054’te Hristiyan dünyası Katolik ve Ortodoks olarak kesin biçimde ikiye ayrılır. 795-819 arasında Şarlman 800’de imparator ilan edilir, Bağdat’ta Beytü’l-Hikme bilim ve çeviri merkezi olarak öne çıkar.

Her dönemde merkezi otorite sarsılır, bilgi yayılır, yeni topluluklar ve yeni kimlikler doğar.

Ya bundan sonra?

Plüton bir burca girdiğinde önce o burcun karşısındaki eski gücü sınar. Öyleyse bugünkü sağ yükselişi iki şekilde okumak mümkün. Ya Oğlak burcu döneminin yapılarının son ve en yüksek perdeden direnci ya da düzen karşıtı kitlelerin ilk dalgası.

Önümüzdeki yıllarda belirleyici olan sağ ile sol arasındaki ayrımdan çok, gücü elinde toplayan yapılar ile kitleler arasındaki mesafe olacak. Yapay zekâ, otomasyon ve dijital ağlar da Kova burcunun alanıdır. Toplumların örgütlenme biçimi, iş hayatı ve iktidarın nasıl kurulacağı o alanlarda yeniden şekillenir.

Tarih Kova burcunun devrim getirdiğini gösterir. Devrimin sonunda neyin kurulacağını belirleyen ise o dönemi yaşayan insanların kendi seçimleridir.

Plüton Kova burcunda daha on yedi yıl kalacak. Hikâye daha yeni başlıyor…

Dilâra Efeoğlu

ASA, ISAR Cap, MAPAI